پرش به محتوای اصلی
رامین خاورزاده DATA · ANALYSIS · PERSPECTIVE
ابزارها TOOL · BUSINESS

نقطه سفارش مجدد و موجودی اطمینان

میانگین فروش روزانه، زمان تأمین و نوسان آن‌ها را وارد کنید تا ببینید در چه موجودی‌ای باید سفارش بعدی را ثبت کنید، چقدر موجودی اطمینان لازم دارید و هر بار چه مقدار سفارش بدهید.

کی باید دوباره سفارش بدهم و چقدر، تا نه انبارم بخوابد نه کالا تمام کنم؟

  • چند عدد در فرم
  • روی سرور سایت
  • بدون هوش مصنوعی

مسئله‌ای که حل می‌کند

دو اشتباه، هزینهٔ یکسانی ندارند اما هر دو پول‌اند: انبار پر از کالایی که آهسته می‌فروشد، و قفسهٔ خالی از کالایی که مشتری همین امروز می‌خواست. فاصلهٔ این دو، یک عدد است: موجودی‌ای که وقتی به آن رسیدید، باید سفارش بعدی را ثبت کنید.

این ابزار آن عدد را می‌سازد: مصرف دورهٔ تأمین به‌علاوهٔ یک ذخیره برای نوسان فروش و دیرکرد تأمین‌کننده. اگر هزینهٔ نگهداری و هزینهٔ هر بار سفارش را هم بدهید، می‌گوید هر بار چقدر سفارش بدهید تا مجموع این دو هزینه کمترین باشد — و جدول حساسیت نشان می‌دهد آخرین درصد سطح سرویس، چند واحد انبار بیشتر می‌خواهد.

ورودی‌ها

واحد ورود مبالغ

اگر ریال را انتخاب کنید، همهٔ مبالغ پیش از محاسبه بر ۱۰ تقسیم می‌شوند و نتیجه به تومان نمایش داده می‌شود.

فروش

یا میانگین فروش روزانه را وارد کنید، یا فروش یک دوره و طول آن دوره به روز — یکی از این دو راه، نه هر دو.

میانگین تعداد واحدی که در یک روز می‌فروشید؛ می‌تواند اعشاری باشد (مثلاً ۱۲٫۵).

اگر میانگین روزانه را ندارید: کل تعدادی که در یک دورهٔ مشخص فروخته‌اید.

تعداد روزهای همان دوره؛ مثلاً ۳۰ برای یک ماه.

تأمین و سطح سرویس

زمان تأمین یعنی از لحظهٔ ثبت سفارش تا لحظه‌ای که کالا در انبار شما قابل فروش است — نه فقط زمان حمل.

از ثبت سفارش نزد تأمین‌کننده تا قابل‌فروش‌شدن کالا در انبار شما.

احتمال اینکه در یک دورهٔ تأمین کالا تمام نشود. هر پله بالاتر، موجودی اطمینان بیشتری می‌خواهد؛ جدول حساسیت هزینهٔ همین پله‌ها را نشان می‌دهد.

اختیاری؛ اگر وارد کنید، روزهای باقی‌مانده تا رسیدن به نقطهٔ سفارش را هم می‌بینید.

نمایش تنظیمات پیشرفته (نوسان فروش و زمان تأمین، هزینه‌های سفارش و نگهداری)
نوسان

اگر انحراف معیار فروش روزانه را ندارید، به‌جای آن بیشترین فروش روزانهٔ ماه گذشته را وارد کنید؛ ابزار از روی آن یک تقریب خام می‌سازد و در نتیجه صریح می‌گوید که تقریب است.

اگر فروش روزانهٔ چند هفته را دارید، انحراف معیار همان اعداد.

فقط وقتی انحراف معیار را ندارید. تقریب خام: (بیشترین − میانگین) ÷ ۲.

اختیاری؛ اگر تأمین‌کننده گاهی دیرتر می‌رساند، همین عدد بیشترین اثر را روی موجودی اطمینان دارد.

هزینه‌ها (برای مقدار اقتصادی سفارش)

فقط وقتی هر دو را وارد کنید، مقدار اقتصادی سفارش نشان داده می‌شود؛ ابزار هیچ هزینه‌ای را حدس نمی‌زند.

انبار، سرمایهٔ خوابیده، بیمه، ضایعات و کهنگی — برای یک واحد، در یک سال. (به تومان)

هزینهٔ ثابت یک بار سفارش‌دادن: وقت خرید، حمل، بازرسی و کاغذبازی — مستقل از تعداد. (به تومان)

روش محاسبه و فرض‌ها

  • میانگین فروش روزانه را یا مستقیم وارد می‌کنید، یا ابزار آن را از فروش یک دوره ÷ طول آن دوره به روز می‌سازد. فقط یکی از این دو راه.
  • موجودی اطمینان، وقتی نوسان زمان تأمین را هم داده باشید، با فرمول کامل حساب می‌شود: z × √(زمان تأمین × نوسان فروش روزانه² + میانگین فروش روزانه² × نوسان زمان تأمین²). وقتی نداده باشید، با فرمول سادهٔ z × نوسان فروش روزانه × √(زمان تأمین). نتیجه صریح می‌گوید کدام‌یک به کار رفته.
  • z عددِ متناظر سطح سرویس در توزیع نرمال استاندارد است (یک‌دامنه): ۹۰٪ → ۱٫۲۸۱۶، ۹۵٪ → ۱٫۶۴۴۹، ۹۸٪ → ۲٫۰۵۳۷، ۹۹٪ → ۲٫۳۲۶۳.
  • نقطهٔ سفارش مجدد = میانگین فروش روزانه × زمان تأمین + موجودی اطمینان. اگر موجودی فعلی را بدهید، روزهای باقی‌مانده تا رسیدن به این نقطه = (موجودی فعلی − نقطهٔ سفارش) ÷ میانگین فروش روزانه.
  • مقدار اقتصادی سفارش = √(۲ × تقاضای سالانه × هزینهٔ هر بار سفارش ÷ هزینهٔ نگهداری سالانهٔ هر واحد)، و فقط وقتی نشان داده می‌شود که هر دو هزینه را وارد کرده باشید؛ ابزار هیچ هزینه‌ای را حدس نمی‌زند.
  • اگر انحراف معیار فروش روزانه را ندارید و به‌جای آن بیشترین فروش روزانهٔ ماه گذشته را وارد کنید، ابزار (بیشترین − میانگین) ÷ ۲ را به‌عنوان تقریب می‌گیرد — چون در حدود ۳۰ مشاهده، بیشترین مقدار معمولاً نزدیک دو انحراف معیار بالاتر از میانگین می‌افتد. این یک تقریب خام است، نه انحراف معیار اندازه‌گیری‌شده، و نتیجه همین را می‌نویسد.
  • همهٔ مقادیر موجودی به بالا گرد می‌شوند: ۴۴٫۱ واحد یعنی ۴۵ واحد. گرد‌کردن به پایین، سطح سرویسی را که خواسته‌اید بی‌صدا کم می‌کند.

محدودیت‌ها و استفادهٔ نادرست

  • همهٔ فرمول‌ها فرض می‌کنند تقاضای روزانه تقریباً نرمال است و روزها مستقل از هم. کالای فصلی، کالای کمپینی و کالای تازه‌معرفی‌شده این فرض را می‌شکنند؛ برای آن‌ها این اعداد نقطهٔ شروع‌اند، نه پاسخ.
  • سطح سرویس، احتمال تمام‌نکردن کالا در یک دورهٔ تأمین است — نه تضمین سالانه و نه سهمی از سفارش‌ها. با ۹۵٪ و ۱۲ بار سفارش در سال، به‌طور متوسط در ۰٫۶ دوره از سال کسری پیش می‌آید.
  • اگر نوسان فروش روزانه از خود میانگین بیشتر باشد، تقاضا «لخته‌ای» است و فرض نرمال‌بودن ضعیف می‌شود؛ ابزار هشدار می‌دهد و عدد موجودی اطمینان را باید سقف دانست نه دقیق.
  • مقدار اقتصادی سفارش، تخفیف حجمی تأمین‌کننده، محدودیت فضای انبار، حداقل مقدار سفارش و تورم قیمت خرید را در نظر نمی‌گیرد. در اقتصادی که قیمت خرید سریع بالا می‌رود، سفارش بزرگ‌تر می‌تواند از EOQ بهتر باشد؛ این تصمیم بیرون از این ابزار است.
  • اعداد ورودی باید از فروش واقعی خودتان بیاید. علاقهٔ جستجو، بازدید صفحه یا تخمین ذهنی، اندازه‌گیری فروش نیستند و نباید به‌جای آن وارد شوند.
  • این ابزار ماشین‌حساب است، نه مشاوره: هیچ‌کدام از اعداد، توصیهٔ خرید، قیمت‌گذاری یا سرمایه‌گذاری نیست.

راهنمای این ابزار

بدانید موجودی هر کالا به چه عددی که رسید باید سفارش بدهید، و چقدر ذخیره نگه دارید تا پیش از رسیدن بار، کالا تمام نشود.

این عددها را چطور بخوانم؟
  • نقطهٔ سفارش مجدد: وقتی موجودی به این عدد رسید، سفارش بعدی را ثبت کنید.
  • موجودی اطمینان: ذخیره‌ای برای روزهایی که فروش بیشتر از معمول است یا بار دیر می‌رسد. اگر نوسان را وارد نکرده باشید صفر می‌شود؛ یعنی ذخیره‌ای حساب نشده، نه اینکه لازم نیست.
  • مصرف در زمان تأمین: تعدادی که با فروش معمول، تا رسیدن بار فروخته می‌شود.
  • روز تا رسیدن به نقطهٔ سفارش: با فروش امروز، چند روز دیگر موجودی به آن عدد می‌رسد؛ به پایین گرد شده است.
  • مقدار اقتصادی سفارش (EOQ): تعدادی که اگر هر بار سفارش بدهید، جمع هزینهٔ سفارش‌دادن و هزینهٔ نگهداری کمترین می‌شود.
  • جدول حساسیت: هر پله سطح سرویسِ بالاتر، چند واحد موجودی بیشتر می‌خواهد.
  • تعداد واحدها به بالا گرد شده است.
با این نتیجه چه چیزی را بررسی کنم؟
  1. زمان تأمین را از تاریخ چند سفارش آخر حساب کنید، نه از قول تأمین‌کننده.
  2. اگر موجودی فعلی زیر نقطهٔ سفارش است، سفارش را همین حالا ثبت کنید.
  3. مقدار اقتصادی سفارش را با حداقل سفارش تأمین‌کننده و جای انبار خودتان مقایسه کنید.
  4. هر چند ماه یک بار، با فروش تازه دوباره حساب کنید.
این ابزار برای چه کسی است و چه داده‌ای می‌خواهد؟
  • فروشنده‌ای که کالا را انبار می‌کند و بار تازه چند روز پس از سفارش به دستش می‌رسد.
  • هر بار برای یک کالا حساب می‌شود.
  • برای کالای فصلی، کالای تازه‌وارد یا کالایی که فروشش با حراج بالا و پایین می‌پرد، عددها فقط نقطهٔ شروع‌اند.
  • فروش: تعداد فروش یک دورهٔ اخیر، مثلاً ۳۰ یا ۹۰ روز، از گزارش فروش. ابزار خودش آن را بر تعداد روزها تقسیم می‌کند.
  • زمان تأمین: تاریخ ثبت چند سفارش آخر و تاریخ رسیدن هر کدام به انبار؛ از فاکتورها یا پیام‌های تأمین‌کننده.
  • موجودی فعلی: از شمارش انبار یا نرم‌افزار انبار.
  • نوسان فروش (اختیاری): اگر فروش روزبه‌روز را در اکسل دارید، انحراف معیار همان ستون (تابع STDEV). اگر ندارید، بیشترین فروش یک روز در ماه گذشته.
  • هزینهٔ نگهداری و هزینهٔ هر بار سفارش (اختیاری): فقط برای مقدار اقتصادی سفارش لازم است.
هر ورودی یعنی چه؟
میانگین فروش روزانه
به‌طور میانگین روزی چند واحد از این کالا می‌فروشید.
فروش دوره — تعداد کل
اگر میانگین روزانه را ندارید: کل تعدادی که در یک دوره فروخته‌اید.
طول دوره
همان دوره چند روز بوده است.
زمان تأمین
از روز سفارش تا روزی که کالا در انبار شما آمادهٔ فروش است، چند روز طول می‌کشد.
سطح سرویس هدف
می‌خواهید در چند درصد از دوره‌های تأمین، کالا تمام نشود. عدد بالاتر، موجودی اطمینان بیشتری می‌خواهد.
موجودی فعلی
الان چند واحد در انبار دارید. با آن، روزهای مانده تا زمان سفارش حساب می‌شود.
نوسان فروش روزانه (انحراف معیار)
فروش روزانه معمولاً چقدر از میانگین دور می‌شود.
به‌جای آن: بیشترین فروش روزانه در ماه گذشته
اگر انحراف معیار را ندارید: بیشترین فروش یک روز در ماه گذشته. نتیجه‌ای که از آن می‌آید تقریبی است.
نوسان زمان تأمین (انحراف معیار)
زمان تأمین معمولاً چند روز کمتر یا بیشتر می‌شود.
هزینهٔ نگهداری سالانهٔ هر واحد
نگه‌داشتن یک واحد در انبار برای یک سال چقدر خرج دارد.
هزینهٔ هر بار سفارش
هر بار سفارش‌دادن، جدا از قیمت کالا و مستقل از تعداد، چقدر خرج دارد.
از این نتیجه چه چیزی را نمی‌توان فهمید؟
  • تضمین نمی‌کند کالا تمام نشود؛ سطح سرویس ۹۵٪ یعنی به‌طور میانگین در ۵ دوره از هر ۱۰۰ دورهٔ تأمین، کالا کم می‌آید.
  • فروش فصلی و حراج را نمی‌بیند؛ فرض کرده فروش روزها شبیه هم و مستقل از هم است.
  • تخفیف خرید عمده، حداقل مقدار سفارش، جای انبار و بالا رفتن قیمت خرید در مقدار اقتصادی سفارش نیست.
  • اگر نوسان از «بیشترین فروش روزانه» تخمین زده شده باشد، موجودی اطمینان تقریبی است.

نسخهٔ فرمول و تاریخ

VERSION نسخهٔ فرمول 1.0 · آخرین تغییر: ۲ مهر ۱۴۰۵