تدوین استراتژی با هوش مصنوعی؛ سریع، اما نه سطحی

اگر مدیر یا صاحب کسب‌وکار باشید، می‌دانید که تدوین استراتژی معمولاً زمان زیادی می‌برد. جلسه، تحقیق بازار، تست و اصلاح؛ گاهی یک فصل کامل. مقاله‌ای در Fast Company می‌گوید تدوین استراتژی با هوش مصنوعی این زمان را از چند فصل به چند هفته می‌رساند. این مقاله را اعضای Fast Company Executive Board نوشته‌اند. این هیئت، شبکه‌ای خصوصی و پولی از مدیران، کارشناسان و کارآفرینان است. در این نوشته ببینیم این ادعا چه معنایی دارد و شما چطور می‌توانید از آن استفاده کنید.

یک نکتهٔ شفاف: در بخش‌هایی از مقاله که در اختیار ما بود، تیتر درس سوم، عددها و نام شرکت‌ها نبود. بنابراین فقط به چیزی تکیه می‌کنیم که مطمئن هستیم، و بقیه را در قالب تحلیل و توصیهٔ خودمان می‌نویسیم.

ادعای اصلی: استراتژی در چند هفته، نه چند فصل

نویسندگان می‌گویند کسب‌وکارها با ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌توانند استراتژی جدید ورود به بازار را طراحی کنند، زیر فشار آزمون بگذارند و اجرا کنند. «استراتژی ورود به بازار» یا Go-to-Market یعنی برنامه‌ای که مشخص می‌کند محصولتان را به چه کسی، با چه پیام و از چه مسیری عرضه کنید.

نکتهٔ مهم این است که فقط سرعت اجرا مطرح نیست. نویسندگان می‌گویند هوش مصنوعی در تجربهٔ آن‌ها با سازمان‌های کوچک، کاری بیش از تندتر کردن مراحل تحول انجام داده است. مقاله این بخش را بیشتر باز نکرده، اما جهت حرفش روشن است: هوش مصنوعی می‌تواند در خود فکر کردن به استراتژی هم کمک کند.

درس اول: عمیق بگردید، سریع اعتبارسنجی کنید

تیتر این درس «Explore deeply, validate quickly» است. معنایش این است که کار سریع لزوماً کار سطحی نیست. می‌شود در مرحلهٔ کاوش گزینه‌های زیادی را بررسی کرد، و بعد سریع سراغ سنجیدن آن‌ها رفت.

مثال مقاله: آزمون پیام تبلیغاتی روی «دوقلوی دیجیتال»

مقاله شرکتی را مثال می‌زند که برای بخش‌های پرارزش مشتریانش محتوای خلاقانهٔ جدید ساخت. بعد آن را ظرف چند روز روی «دوقلوهای دیجیتال» ساخته‌شده با هوش مصنوعی آزمود. دوقلوی دیجیتال را ساده بگوییم: نسخه‌ای شبیه‌سازی‌شده از یک گروه مشتری که می‌شود پیام را روی آن امتحان کرد، پیش از خرج کردن برای بازار واقعی.

این روش برای بازار ایران چه معنایی دارد؟

فرض کنید فروشگاه آنلاین دارید و سه متن تبلیغ برای کمپین اینستاگرام نوشته‌اید. می‌توانید با هوش مصنوعی چند تیپ مشتری فرضی بسازید و واکنش آن‌ها را به هر متن بسنجید. این تحلیل ما است، نه ادعای مقاله: خروجی چنین شبیه‌سازی‌ای حدس هوشمند است، نه رأی واقعی مشتری. پس بهتر است نسخهٔ برگزیده را با یک آزمون کوچک واقعی هم بسنجید؛ مثلاً نظرسنجی در استوری یا کانال تلگرام، یا یک تبلیغ با بودجهٔ کم.

درس دوم: هوش مصنوعی را کوتاه نگه دارید

تیتر دوم «AI works best on a short leash» است؛ یعنی هوش مصنوعی وقتی بهتر کار می‌کند که افسارش کوتاه باشد. مقاله هشدار می‌دهد سرعت اگر بی‌دقت استفاده شود، می‌تواند نتیجهٔ برعکس بدهد.

نویسندگان می‌گویند تیم‌هایشان تجربهٔ خود در حوزهٔ دسته‌بندی بازار، رفتار مصرف‌کننده و استراتژی برند را روی هر پیشنهاد هوش مصنوعی اعمال کرده است. یعنی در هر مرحله، هوش مصنوعی و تجربهٔ انسانی کنار هم بوده‌اند.

• هوش مصنوعی پیشنهاد می‌دهد؛ تصمیم‌گیرنده شما هستید.
• هر پیشنهاد باید با دانش شما از بازار و برندتان سنجیده شود.
• تجربهٔ انسانی جای هوش مصنوعی را نمی‌گیرد، بلکه کیفیت خروجی آن را بالا می‌برد.

نکات کاربردی برای کسب‌وکارها

این پیشنهادها برداشت و توصیهٔ ما از مقاله است و برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط ایرانی نوشته شده:

• سؤال روشن بنویسید. قبل از سراغ ابزار رفتن، مشخص کنید دقیقاً دنبال چه تصمیمی هستید؛ مثلاً انتخاب پیام برای یک گروه مشتری.
• اول گسترده بگردید. از هوش مصنوعی بخواهید چند گزینهٔ متفاوت برای مخاطب، پیام و کانال پیشنهاد دهد.
• سریع بسنجید. گزینه‌ها را با شبیه‌سازی مشتری یا آزمون کوچک بسنجید و ضعیف‌ها را حذف کنید.
• داوری انسانی را نگه دارید. هر خروجی را با تجربهٔ تیم فروش، پشتیبانی و برندتان بخوانید.
• کوچک شروع کنید. یک محصول یا یک گروه مشتری را انتخاب کنید و چند هفته‌ای آزمایش کنید.
• داده حساس را محافظت کنید. اطلاعات خصوصی مشتریان را بی‌ملاحظه وارد ابزارهای هوش مصنوعی نکنید.

پرسش‌های متداول

آیا هوش مصنوعی واقعاً استراتژی را در چند هفته آماده می‌کند؟

طبق ادعای نویسندگان مقاله، بله، به شرط اینکه هوش مصنوعی با تجربهٔ انسانی ترکیب شود. این ادعا از تجربهٔ خودشان است و برای هر کسب‌وکاری تضمین نیست.

دوقلوی دیجیتال مشتری یعنی چه؟

نسخه‌ای شبیه‌سازی‌شده از یک گروه مشتری است که با هوش مصنوعی ساخته می‌شود تا بتوانید پیام یا تبلیغ را پیش از انتشار روی آن بیازمایید.

آیا می‌توان فقط به پیشنهاد هوش مصنوعی اعتماد کرد؟

خیر. مقاله تأکید می‌کند هوش مصنوعی باید «افسار کوتاه» داشته باشد و هر پیشنهادش با تجربهٔ انسانی سنجیده شود.

جمع‌بندی

پیام اصلی مقالهٔ Fast Company دربارهٔ تدوین استراتژی با هوش مصنوعی ساده است: سریع بودن با سطحی بودن یکی نیست، به شرطی که اول عمیق بگردید و بعد سریع اعتبارسنجی کنید. در عین حال هوش مصنوعی را کنترل کنید و قضاوت انسانی را کنار بگذارید. اگر کسب‌وکار کوچک یا متوسطی دارید، از یک آزمون کوچک شروع کنید: چند گزینه بسازید، سریع بسنجید و با تجربهٔ تیم تصمیم بگیرید.