Skip to main content
Ramin Khavarzadeh DATA · ANALYSIS · PERSPECTIVE
TOOL · مدل یا پیش‌بینی دارم · سود، قیمت و بازار

آزمایشگاه پیش‌بینی

فروش یا تقاضای دوره‌های بعد چقدر است — و این پیش‌بینی از ساده‌ترین حدس بهتر است؟

سری زمانی خودتان را بدهید تا چند روش، از «مثل دورهٔ قبل» تا هولت-وینترز، با آزمون عقب‌گرد روی گذشته مقایسه شوند و پیش‌بینی با روشی ساخته شود که واقعاً از خط مبنا بهتر بوده — با بازه‌ای که از خطاهای واقعی همان روش ساخته شده است.

  • فایل CSV یا جدول
  • فقط در مرورگر شما
  • بدون هوش مصنوعی

به چه کاری می‌آید

پیش از اعتماد به هر مدل پیش‌بینی، باید دید از ساده‌ترین حدس بهتر است یا نه: «هفتهٔ بعد مثل همین هفته» یا «مثل همین هفته در سال پیش». این ابزار سری فروش، سفارش یا تقاضای شما را می‌گیرد، چند روش را از ساده به پیچیده روی گذشته آزمایش می‌کند — همان‌طور که در واقعیت پیش می‌آید، فقط با داده‌ای که تا آن روز داشتید — و پیش‌بینی را با روشی می‌سازد که واقعاً بهتر بوده است.

LOCAL همهٔ محاسبه در همین مرورگر انجام می‌شود؛ داده‌ای که وارد می‌کنید به سرور سایت یا هیچ سرویس دیگری فرستاده نمی‌شود. با بستن یا تازه‌کردن صفحه چیزی از داده‌ها باقی نمی‌ماند؛ دکمهٔ «پاک‌کردن» هم همین حالا همه را از صفحه برمی‌دارد.

سری زمانی: ستون تاریخ و ستون مقدار

سطر اول عنوان ستون‌ها؛ جداکنندهٔ کاما، نقطه‌ویرگول یا تب خودکار شناخته می‌شود؛ حداکثر ۲۵ مگابایت. از اکسل «Save As → CSV UTF-8» بگیرید؛ فایل اکسل مستقیم باز نمی‌شود و هیچ فرمول یا ماکرویی اجرا نمی‌شود.

یا داده را از اکسل یا گوگل‌شیت بچسبانید

دانلود فایل نمونه (فرضی) ·

هر ردیف یک تاریخ و یک عدد؛ ردیف‌های روزانه هم پذیرفته می‌شوند و به هفته یا ماه جمع می‌شوند.

تنظیم پیش‌بینی

روش محاسبه و فرض‌ها

  • روش‌ها از ساده به پیچیده: بی‌تغییر (آخرین مقدار)، تکرار فصل قبل، روند خطی ساده بین اولین و آخرین نقطه، هموارسازی نمایی ساده، هولت با روند میراشونده (φ = ۰٫۹۸) و هولت-وینترز جمعی. پارامترها با کمینه‌کردن خطای یک‌گام‌جلو روی یک شبکهٔ کوچک انتخاب می‌شوند.
  • آزمون عقب‌گرد (rolling origin): تا ۲۰ نقطهٔ زمانی پشت‌سرهم در انتهای سری؛ در هر نقطه هر روش فقط با دادهٔ قبل از آن ساخته و تا افق انتخابی آزموده می‌شود. سری هرگز تصادفی تقسیم نمی‌شود.
  • خط مبنا: بهترِ «بی‌تغییر» و «تکرار فصل قبل». روش پیچیده‌تر فقط وقتی برای پیش‌بینی نهایی انتخاب می‌شود که میانگین خطای مطلقش دست‌کم ۵٪ کمتر از خط مبنا باشد.
  • سنجه‌ها: MAE، RMSE، MASE (MAE تقسیم بر خطای یک‌گام روش ساده روی دادهٔ پیش از اولین نقطهٔ آزمون) و MAPE فقط وقتی همهٔ مقدارهای واقعی مثبت و دست‌کم ۱٪ میانگین باشند.
  • بازهٔ پیش‌بینی: صدک ۱۰ و ۹۰ خطاهای واقعی همان روش در آزمون عقب‌گرد، در هر افق جداگانه؛ فقط وقتی دست‌کم ۱۵ خطا در هر افق وجود دارد.

محدودیت‌ها و استفادهٔ نادرست

  • همهٔ روش‌ها فرض می‌کنند آینده شبیه گذشته است. تغییر قیمت، کمپین، کمبود موجودی یا شوک بیرونی را نمی‌بینند؛ اگر چنین تغییری در راه است، پیش‌بینی را با قضاوت اصلاح کنید و بنویسید چرا.
  • بازهٔ تجربی از ۲۰ نقطهٔ آزمون ساخته می‌شود و تقریبی است؛ در دوره‌های پرنوسان‌تر از گذشته، کم‌تر از واقع نشان می‌دهد.
  • فروش ثبت‌شده همان تقاضا نیست: هفته‌هایی که کالا تمام شده بود، فروش کم را به‌جای تقاضای کم نشان می‌دهند.
  • برای سری کوتاه‌تر از دو فصل، روش‌های فصلی آزموده نمی‌شوند و فصل دیده نمی‌شود.

منابع روش

  • Hyndman, R. J. & Athanasopoulos, G. (2021). Forecasting: Principles and Practice, 3rd ed. OTexts — روش‌های مبنا، هموارسازی نمایی، ارزیابی با مبدأ غلتان و MASE.
  • Hyndman, R. J. & Koehler, A. B. (2006). Another look at measures of forecast accuracy. International Journal of Forecasting, 22(4) — مشکل MAPE و تعریف MASE.
  • Gardner, E. S. & McKenzie, E. (1985). Forecasting trends in time series. Management Science, 31(10) — روند میراشونده.

قدم بعدی

برای برنامهٔ موجودی، پیش‌بینی را در «نقطهٔ سفارش مجدد» به کار ببرید؛ اگر دنبال علت نوسان‌ها هستید، رابطهٔ سری با سری دیگر را بسنجید.

همهٔ ابزارها بر اساس مسئله

نسخهٔ روش و تاریخ

VERSION نسخهٔ روش 1.0 · آخرین تغییر: 4 مهر 1405