Skip to main content
Ramin Khavarzadeh DATA · ANALYSIS · PERSPECTIVE
TOOL · مدل یا پیش‌بینی دارم

بررسی تغییر توزیع

دادهٔ تازه هنوز همان جنس دادهٔ قبلی است، یا چیزی عوض شده؟

یک دورهٔ مرجع و یک دورهٔ جدید را بدهید تا هر ستون از نظر توزیع، سهم دسته‌ها، دسته‌های تازه و خانه‌های خالی مقایسه شود — با اندازهٔ تغییر جدا از معنی‌داری آماری و تصحیح برای آزمون‌های متعدد.

  • فایل CSV یا جدول
  • فقط در مرورگر شما
  • بدون هوش مصنوعی

به چه کاری می‌آید

مدل، داشبورد یا قاعده‌ای که روی دادهٔ دیروز ساخته شده، روی دادهٔ امروز فقط وقتی درست کار می‌کند که داده همان جنس باشد. این ابزار یک دورهٔ مرجع (مثلاً دادهٔ ساخت مدل) و یک دورهٔ جدید را ستون‌به‌ستون مقایسه می‌کند: توزیع عددها، سهم دسته‌ها، دسته‌های تازه و خانه‌های خالی.

برای هر ستون، اندازهٔ تغییر و معنی‌داری آماری جدا گزارش می‌شوند تا تفاوت کوچکِ «معنی‌دار» با تغییر مهم اشتباه نشود.

LOCAL همهٔ محاسبه در همین مرورگر انجام می‌شود؛ داده‌ای که وارد می‌کنید به سرور سایت یا هیچ سرویس دیگری فرستاده نمی‌شود. با بستن یا تازه‌کردن صفحه چیزی از داده‌ها باقی نمی‌ماند؛ دکمهٔ «پاک‌کردن» هم همین حالا همه را از صفحه برمی‌دارد.

دورهٔ مرجع

سطر اول عنوان ستون‌ها؛ جداکنندهٔ کاما، نقطه‌ویرگول یا تب خودکار شناخته می‌شود؛ حداکثر ۲۵ مگابایت. از اکسل «Save As → CSV UTF-8» بگیرید؛ فایل اکسل مستقیم باز نمی‌شود و هیچ فرمول یا ماکرویی اجرا نمی‌شود.

یا داده را از اکسل یا گوگل‌شیت بچسبانید

دانلود فایل نمونه (فرضی) ·

مثلاً داده‌ای که مدل یا داشبورد روی آن ساخته شده. سطر اول عنوان ستون‌ها.

دورهٔ جدید

همان ستون‌ها با همان عنوان‌ها؛ ستون‌هایی که فقط در یکی هستند فهرست می‌شوند. دانلود نمونهٔ دورهٔ جدید (فرضی)

یا دادهٔ دورهٔ جدید را بچسبانید

روش محاسبه و فرض‌ها

  • نوع هر ستون از دورهٔ مرجع تعیین می‌شود: عددی، دسته‌ای (حداکثر ۵۰ مقدار متفاوت) یا متن آزاد و شناسه که مقایسه نمی‌شود.
  • عددی: PSI روی ده‌دهک‌های مرجع، تفاوت میانگین استانداردشده (d کوهن با انحراف معیار ادغامی)، تغییر صدک‌های ۱۰، ۵۰ و ۹۰، سهم مقدارهای بیرون از بازهٔ مرجع، و آزمون دونمونه‌ای کولموگروف-اسمیرنوف.
  • دسته‌ای: PSI روی دسته‌ها، V کرامر، دسته‌های تازه، و آزمون خی‌دو همگنی (دسته‌هایی با فراوانی مورد انتظار کمتر از ۵ در «سایر» ادغام می‌شوند). خانه‌های خالی: آزمون z دو نسبت.
  • همهٔ p‌های صفحه با روش هولم تصحیح می‌شوند. «تغییر بزرگ»: PSI دست‌کم ۰٫۲۵، یا |d| دست‌کم ۰٫۵، یا V دست‌کم ۰٫۳، یا ۱۰ واحد درصد خالیِ بیشتر. «متوسط»: ۰٫۱، ۰٫۲، ۰٫۱ یا ۵ واحد. «معنی‌دار ولی کوچک»: p تصحیح‌شده کمتر از ۰٫۰۵ بدون اثر متوسط.

محدودیت‌ها و استفادهٔ نادرست

  • تغییر ورودی، افت عملکرد نیست. مدل ممکن است با تغییر بزرگ هم خوب کار کند، یا با ورودی ثابت به‌خاطر تغییر رابطهٔ ورودی و نتیجه خراب شود. برای سنجش عملکرد، برچسب واقعی دورهٔ جدید لازم است.
  • هر ستون جدا سنجیده می‌شود؛ تغییر در ترکیب ستون‌ها (مثلاً سبد بزرگ‌تر فقط در یک شهر) دیده نمی‌شود.
  • آستانه‌های PSI و d قراردادهای رایج‌اند، نه قانون. برای ستونی که تصمیم مهمی به آن وابسته است، آستانهٔ سخت‌تری بگذارید.
  • دورهٔ جدید کوتاه (مثلاً یک هفته) ممکن است فقط فصل یا تعطیلات را نشان دهد؛ مرجع را از همان فصل انتخاب کنید.

منابع روش

  • Siddiqi, N. (2006). Credit Risk Scorecards. Wiley — شاخص پایداری جمعیت (PSI) و آستانه‌های رایج آن.
  • Rabanser, S., Günnemann, S. & Lipton, Z. (2019). Failing loudly: An empirical study of methods for detecting dataset shift. NeurIPS — آزمون‌های تک‌متغیره با تصحیح چندآزمونی.
  • Holm, S. (1979). A simple sequentially rejective multiple test procedure. Scandinavian Journal of Statistics, 6(2) — تصحیح هولم.

قدم بعدی

اگر تغییر بزرگی دیدید، اول کیفیت دادهٔ جدید را بررسی کنید؛ اگر برچسب واقعی دارید، کالیبراسیون و آستانهٔ تصمیم را روی دادهٔ جدید دوباره بسنجید.

همهٔ ابزارها بر اساس مسئله

نسخهٔ روش و تاریخ

VERSION نسخهٔ روش 1.0 · آخرین تغییر: 4 مهر 1405