اندازه گیری (یا مقیاس بندی)

.

اندازه گیری اساس علم است ولی در زمینه اجتماعی مشکلات ویژه ای را مطرح می­کند. بسیاری از کمیت هایی که در مباحث علوم اجتماعی مطرح می­شوند قابل اندازه گیری مستقیم نیستند.

هزینه زندگی، هوش عمومی و کیفیت زندگی مثال هایی از این مقوله اند. روش سنتی مقابله با این مشکل عبارت بوده است از: اندازه گیری تعدادی از متغیرهای نشانگر که گمان می­رود با کمیت مورد نظر همبسته باشند. سپس با استفاده از این متغیر های نشانگر با نوعی متوسط گیری شاخصی تهیه می­شود. مولفه های اصلی، فنی برای ساختن ترکیب های خطی از نشانگر ها را که می­توانند برای این منظور به کار روند فراهم می­کنند.

.

روش های دیگر مقیاس بندی در سطح وسیعی مورد استفاده­اند. ولی در کارهای اخیر، روند سوی استفاده از مدل هایی بوده است که در آن کمیت هایی که باید اندازه گیری شوند با یک یا چند متغییر پنهان نمایش داده می­شوند.

تحلیل عاملی و تحلیل صفت مشخصه پنهان هردو برمبنای چنین مدل هایی استوارند. مدل عاملی خطی به عنوان مولفه اندازه گیری در مدلی پرمصرف برای روابط ساختاری خطی گنجانده شده است و آن طور که یورسکاگ و سوربوم(1977) و یورسکاگ(1977) شرح داده اند در برنامه LISEREL اجرا شده است.

.

اگر متغییرهای نشانگر، همان طور که در بیشتر کارهای مربوط به آزمونهای آموزشی دیده می­شوند، رسته ای باشند با آنها رفتار مشابهی می­شود که از فصلی به قلم برن بام در کتاب لرد و نوییک (1968) نشأت می­گیرد. بارتولومیو رده ای کلی از مدل ها را پیشنهاد (1980) و بررسی (1983) کرده است.

در مطالعه فرآیندهای اجتماعی، رده ای از مسایل اندازه گیری که تا حدودی متفاوت است،بروز می­کند که با مثال تحرک اجتماعی تشریح می­شود. افراد یا خانواده ها بین رده های اجتماعی یا شغل جا به جا می­شوند.

.

این جا به جایی در برخی جوامع با فراوانی بیشتر و در برخی دیگر با فراوانی کمتر رخ می­دهد. برای اینکه بتوان قضاوت های قابل مقایسه ای درباره میزان تحرک در جوامع متفاوت یا در یک جامعه ولی در زمان های متفاوت به عمل آورد، معیاری تک از میزان تحرک مورد نیاز است. راه های گوناگونی برای خلاصه کردن جریان اطلاعات پیشنهاد شده اند ولی اگر کار با یک مدل فرآیند تحرک آغاز شود وضعیت به مراتب روشن تر خواهد شد. در آن صورت می­توان پارامتر های مدل مزبور را برای پیشنهاد و ساختن یک معیار مناسب به کار گرفت. مثلآ اگر تحرک با یک زنجیر مارکوف به گونه ای رسا توصیف شود، مسئله عبارت است از: نگاشت مجموعه ماتریس های تغییر وضعیت بر بازه­ای مناسب از خط حقیقی. این رهیافت در آثار شوراکس (1978)، و سامرز و کانلیسک1979) به کار برده شده است. منبع: فرهنگ دانشنامگی آمار